1. Ana Sayfa
  2. Engelli Hakları
  3. Özel Sektör ve Kamuda Engelli Çalışanların Sosyal Güvenlik Hakları

Özel Sektör ve Kamuda Engelli Çalışanların Sosyal Güvenlik Hakları

Özel sektör ve kamuda engelli raporu ile çalışan kişilerin belirli sosyal güvenlik hakları vardır. Engelli raporu ile çalışanların haklarını inceledik.

Engelli Çalışan Hakları

Kamuda ya da özel sektörde çalışan engellilerin hakları sadece devletin ortaya koyduğu kanunlarla düzenlenmemiştir. Ayrıca Birleşmiş Milletler gibi önde gelen uluslararası kuruluşların düzenlemelerinde taraf olan Türkiye, bu ve benzeri uluslararası engelli hakları anlaşmalarının gereğini yerine getirmek durumundadır.

İstihdam bu hakların başında gelmektedir. Engelli bireylere iş olanakları yaratmak ve onların gereksinimlerini gidermesinde yardımcı olmak devletin kimi kuruluşlarda zorunlu kıldığı veya teşvik ettiği bir durumdur. Örnek vermek gerekirse kamuda en az %4, özeldeyse %3 oranında engelli birey çalıştırma zorunluluğu vardır. Tabi ki engelli sosyal güvenlik hakları içerisinde onlara özel tanınmış yan haklarda vardır.

Engelli Çalışanların Erken Emeklilik Hakkı

Engellilere erken emeklilik imkanı 5510 sayılı kanun tarafından düzenlenmiştir. Kanunda belirtilen çalışma yılı süresini ve prim günlerini tamamlayan engelli vatandaş emekli olma hakkına sahiptir. Aşağıda engelliye emelilik hakkının göze çarpan yanları sıralanmıştır.

  • Tarih hesaplamasında sigorta başlangıç tarihi esas alınır.
  • Süre veya prim günü hesaplaması yapılırken kadın-erkek ayrımı yapılmaz.
  • Erken emeklilik talebinde bulunulabilir ancak aktif çalışan olma zorunluluğu vardır.
  • Erken emeklilik başvuruları Sosyal Güvenlik Kurumu tarafında incelenir.
  • %40 ve üzeri engeli olan her vatandaş erken emeklilik imkanından yararlanabilir.
Engelli Çalışan Hakları
Engelli Çalışan Hakları

Engelli Çalışanların Erken Emeklilik Süreleri

Engellilerin erken emekli olma süreleri de kanun tarafından düzenlenmiştir. Aşağıda bu bilgiler maddelenmiştir.

  • 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olarak çalışmaya başlamış her engelli vatandaş prim günü sayısı 5400 dolduğu zaman erken emekli olabilir.
  • 1 Ekim 2008 tarihten önce işe girmiş ancak engelli çalışan statüsüne sonradan geçmek durumunda kalan çalışanlar engellik oranlarına göre kademeli olarak 16 yıl, 18 yıl veya 15 yıl gibi süreler sonunda erken emeklilik şansı elde ederler.
  • Belirtilen tarihten sonra sigortalı işe giren engelli bireylerden engellilik oranı %50 ile %59 arasında olanlar 4320 prim günü dolduğunda bu hakkı elde ederler.
  • Engellilik oranı %40 ile %49 arasında değişenler ise 4680 prim günü dolduğunda erken emeklilik şansı elde ederler.

Engelli sosyal güvenlik hakları arasında en çok göze çarpanlardan olan erken emeklilik hakkında daha detaylı bilgi SGK’dan alınmalıdır.

Engelli Çalışanların Malulen Emeklilik Hakkı

Engellilerin malulen emekliliği de gerekli koşullar oluştuğunda mümkündür. Bu hak hakkında kanun içinde yapılmış düzenlemeler uygulanmaktadır. %60 özür oranı buradaki kıstas noktasıdır. Ancak her %60 engellilik oranı malulen emekliliği getirmez.

  • SGK tarafından belirlenen sağlık kuruluşundan alınan ve bireyin çalışmamasına sebebiyet verecek engel oranı %60 veya üzerindeyse bu hak doğar.
  • Bu haktan 1800 prim gününü dolduran engelli bireyler faydalanabilir. Bakıma muhtaç kişiler için bu süre 900 gündür.
  • SGK düzenli kontrol talebinde bulunabilir.
  • En az 10 yıl sigortalı olunmalıdır. Bakıma muhtaç kişiler için bu süre 5 yıldır.

Yukarıda sıralananlar malulen emeklilik şartlarının öne çıkan noktalarıdır.

İlgili Yazı

Engellilik Durum ve Oranını Belirleyen Yönetmelik

Engelli Çalışanlara Gelir Vergisi İndirimi

Engellilere vergi indirimi imkanı gelirleri üzerinden alınan vergide de vardır. Alınabilecek vergi indirimi oranı başlıca üçe ayrılmaktadır. Gerekli dilekçeyle vergi dairesinde talep oluşturulmalıdır.

  • Özür oranı %40 ile %59 arasında değişenler 3.derecede vergi indirmi kullanırlar.
  • Engellilik oranı %60 ile %79 arasında olan bireyler 2.derece vergi indirimi alırlar.
  • Engellilik oranı %80 ve üstü olan vatandaşlar 1. Derecede vergi indiriminden yararlanır.

Ayrıca engelli çocuğu olan vatandaşlar da gelir vergisi indiriminden yararlanabilir. Sadece engelli emekliler, gelir vergisi indirimden faydalanamazlar.

Engelli Kamu Görevlileri Tayin Hakkı

Engelli memurların tayini de Devlet Memurları Kanunu’nda düzenlenmiştir. Eğer kendisi ya d bakmakla yükümlü olduğu birinci derece yakınında engellilik durumu söz konusuysa tayin istekleri işleme konur.

Engelli sosyal güvenlik hakları arasında önemli bir yeri olan tayinler kurum içinde yapılablmektedir.

 

Yorum Yap

Yorum Yap